سینمای غدیر نیازمند سیاست‌گذاری کلان و حمایت‌های فاخر است

خبرگزاری حوزه | حمید بهمنی، کارگردان سینما و تلویزیون در گفت‌وگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه تصویرسازی از مفهوم متعالی ولایت، بیش از هر چیز مستلزم درک عمیق، شعور هنری و صد البته حمایت‌های ساختاری از سوی متولیان فرهنگی است، اظهار کرد: مسئله ولایت‌مداری، فراتر از یک موضوع ساده اعتقادی، «جان‌مایه» اندیشه شیعی است که بازتاب آن در هنر، به ویژه سینما، نیازمند عزمی راسخ و سیاست‌گذاری‌های کلان است. متأسفانه تا به امروز، ما در ایام مبارک عید غدیر، شاهد تولید آثار سینمایی فاخر و درخوری که شایسته این واقعه عظیم باشد، نبوده‌ایم و این خلأ، نه لزوماً به دلیل کمبود هنرمندِ توانمند، بلکه به دلیل مهیا نبودن شرایط، فقدان بسترهای حمایتی و نبود هزینه‌های جاریِ لازم برای تولید آثار سنگین و تاریخی است. وقتی از سینمای تراز سخن می‌گوییم، باید بدانیم که تصویرسازی از مفاهیم معرفتی، یک پروژه اداری نیست که با بخشنامه پیش برود، بلکه نیازمند یک نقشه راه هنری و پشتیبانی مداوم است.

وی در ادامه با اشاره به تجربه‌های پراکنده در حوزه‌های دیگر هنری افزود: اگرچه در شاخه‌هایی همچون هنرهای تجسمی یا مجسمه‌سازی، شاهد کارهای ارزشمند و ماندگاری در این حوزه بوده‌ایم، اما در حوزه سینما و هنرهای نمایشی، وضعیت به گونه‌ای دیگر است. ما همچنان با فقرِ تولیدات شاخص در عرصه روایتِ مفاهیمِ مربوط به ولایت مواجه هستیم. این وضعیت زمانی اصلاح می‌شود که سیاست‌گذاری کلان فرهنگی، به سمت حمایت عملی از فیلمسازانِ دغدغه‌مند سوق پیدا کند؛ فیلمسازانی که هم ابزار زبان تصویر را می‌شناسند و هم جان‌مایه معنا را درک کرده‌اند.

بهمنی در پاسخ به این پرسش که آیا روایت غدیر لزوماً باید در قالب‌های تاریخیِ کلاسیک محصور بماند، گفت: نگاهِ ما به غدیر نباید نگاهی موزه‌ای و منحصر در ۱۴۰۰ سال پیش باشد. غدیر، یک رخدادِ منجمد در تاریخ نیست؛ بلکه یک «موقعیتِ مستمر» است که ما می‌توانیم در همین زمانه‌ی خودمان، ردپای آن را ببینیم و لمس کنیم. غدیر، مفهومی پیشرفته در حوزه دین‌شناسی است که به ما می‌آموزد زمین هیچ‌گاه نباید از حجت و جانشینِ بر حقِ رسول اکرم (ص) خالی بماند. ما باید این مفهوم را از قالب‌های کلیشه‌ای خارج کنیم. می‌توان با بهره‌گیری از تمثیل، استعاره و نماد در حوزه‌های مختلفی همچون تئاتر، موسیقی و سینمایِ مدرن، به تبیین این حقیقت پرداخت. غدیر یعنی ادامه دادن راه حق؛ یعنی استمرارِ مشیِ رسول‌الله در هر زمانه‌ای. وقتی مخاطب امروزِ سینما ببیند که مفهوم «ولایت» چگونه در متنِ زندگی و چالش‌های روزمره، به «عدالت‌خواهی» و «حق‌مداری» معنا می‌بخشد، قطعاً پیوندی عمیق‌تر با این حقیقت برقرار می‌کند.

این کارگردان سینما با تأکید بر ظرفیت‌های بین‌المللی این موضوع تصریح کرد: مفهوم غدیر، در حصارِ مرزهای جغرافیایی یا دایره یک تفکر خاص محصور نمی‌شود؛ این یک نگاهِ جهانی است که قابلیت‌های گفتمانی بی‌نظیری دارد. ما می‌توانیم با یک تیر، دو نشان بزنیم؛ هم در داخل به تقویتِ هویتِ دینی بپردازیم و هم این پیام را به جهانیان مخابره کنیم که بشریت، برای نجات از «نیهیلیسم» و بن‌بست‌های مادی‌گرایانه‌ی دنیایِ مدرن، به «هدایتِ الهی» نیاز دارد. جهانِ امروز، تشنه است؛ تشنه‌ی تفکری که برخلافِ جریانِ غالبِ سکولاریسم و غرب‌زدگی، دستِ انسان را در دستِ ولیِ خدا بگذارد.

وی افزود: غدیر، نشانی از یک «تکیه‌گاهِ استوار» است. اگر بتوانیم این مفهوم را با زبانِ سینما به جهان عرضه کنیم، ثابت خواهیم کرد که اسلام، نه دینی برای انزوا، بلکه آیینِ زندگیِ متعالی و هوشمندانه است. ما باید به دنیا نشان دهیم که زندگیِ شاداب، هدفمند و پویا، تنها در سایه‌ی پذیرشِ ولایتِ الهی ممکن است. این یعنی غدیر را جهانی کنیم؛ نه با شعار، بلکه با استدلال‌های دراماتیک و جلوه‌های بصریِ اثرگذار که نشان می‌دهد بدون ولایت، زمین و زمان در برهوتِ بی‌معنایی گم می‌شوند.

بهمنی در آسیب‌شناسیِ وضعیتِ موجود در آثار دینی و تاریخی بیان کرد: مهم‌ترین آسیبِ ما در این حوزه، «شعارزدگی»، «سطحی‌نگری» و «نگاه‌های دم‌دستی» است. متأسفانه گاهی واقعه‌ای به بزرگیِ غدیر که زیربنای اصلی تفکر شیعه و تداومِ اسلامِ ناب است، چنان ساده و مبتدیانه به تصویر کشیده می‌شود که نه تنها بر مخاطب تأثیری نمی‌گذارد، بلکه اثرِ معکوس داشته و ذهنِ او را از عمقِ مطلب دور می‌کند. اگر انقلاب اسلامی به وقوع نمی‌پیوست، شاید واقعه غدیر همچنان در سطحی‌ترین لایه‌های تاریخِ سنتی باقی می‌ماند و کسی به عمقِ راهبردیِ آن توجه نمی‌کرد. وظیفه هنرمندِ امروز این است که به این مفهوم «عمق» ببخشد؛ نه اینکه صرفاً به روایتِ تاریخیِ ماجرا بسنده کند.

وی در ادامه با هشدار نسبت به عواقبِ سهل‌انگاری در تولید آثار فاخر گفت: قبل از پیروزی انقلاب، بسیاری از جوامع مسلمان و غیرمسلمان، درکِ درستی از غدیر نداشتند و این واقعه برایشان غریبه بود. امروز هم اگر هنرمندِ ما با تحقیق، پژوهش و پشتوانه نگارشیِ قوی وارد این عرصه نشود، باز هم دچار آسیب‌های جدی خواهیم شد. بزرگترین دردی که اکنون بر این فضا حاکم است، این نگاه است که غدیر یک واقعه‌ی معمولی و تمام‌شده است که در گوشه‌ای از تاریخ دفن شده؛ در حالی که غدیر، «رمزِ یادگاریِ ولایت» و «نمادِ مقاومت و ایستادگی» در برابرِ هجمه‌های دشمنانِ بشریت است. این غدیر بود که اسلام را زنده نگه داشت و اگر این پیوندِ نبوی تداوم نمی‌یافت، شاید از حقیقتِ اسلام چیزی باقی نمی‌ماند.

بهمنی با مقایسه پروژه‌های بزرگ با پروژه‌های مذهبی اظهار کرد: برای تولید اثری که بتواند بارِ عظیمِ مفاهیمِ ولایی را به دوش بکشد، باید به اندازه بزرگیِ موضوع، هزینه کرد. نمی‌شود با دستِ خالی و نگاهِ «مناسبتی»، انتظارِ خروجیِ فاخر داشت. سریال «سلمان فارسی» یک الگوی موفق است؛ اثری که سال‌هاست بر روی جزئیاتِ آن تحقیق و فیلم‌برداری می‌شود و قرار است تبدیل به یک سندِ ماندگار شود. برای غدیر هم باید همین‌گونه فکر کرد. غدیر، داستان‌ها، خرده‌روایت‌ها و زوایای پنهانِ بسیاری دارد که اگر در قالب آثار هنریِ فاخر گنجانده نشود، حق مطلب ادا نخواهد شد.

او در تکمیل بحث خود بر ضرورتِ پیوند میان «هنرِ فاخر» و «محتوای غنی» تأکید کرد و افزود: ما نیازمندِ یک نهضتِ تولیدِ محتوا هستیم که در آن، فیلم‌نامه‌نویسانِ ترازِ اول، مورخانِ دقیق و هنرمندانِ متعهد دست در دست هم دهند تا غدیر را از زندانِ کلیشه‌ها نجات دهند. باید به این نکته توجه داشت که مخاطب امروز، مخاطبی باهوش، منتقد و آشنا با سینمای جهان است. او وقتی با اثری مواجه می‌شود، بلافاصله آن را با استانداردهای جهانی مقایسه می‌کند. بنابراین اگر ما به بهانه‌ی مذهبی بودنِ کار، از استانداردهای ساختاری کوتاه بیاییم، در واقع به اصلِ مفهومِ ولایت جفا کرده‌ایم.

بهمنی در پایان گفت: هنر، پیشرانِ تمدن‌سازی است. وقتی از تمدنِ نوینِ اسلامی سخن می‌گوییم، یکی از ستون‌های اصلی آن، «هنرِ دینی» است که ولایت در مرکزِ آن قرار دارد. هنرمند باید پیش از هر چیز، «ولایت‌مدار» باشد تا بتواند حقیقتِ ولایت را به تصویر بکشد. این نگاه، نیاز به صبر، استقامت و البته مدیریتِ فرهنگیِ هوشمندی دارد که درک کند سرمایه‌گذاری در حوزه مفاهیم غدیر، سرمایه‌گذاری برای آینده است. سینمای ما اگر بتواند از پسِ تصویرسازیِ درستِ این مفهومِ عظیم برآید، نه تنها خلأهای هویتی در داخل را پر می‌کند، بلکه می‌تواند به عنوانِ یک مرجعِ فکری برای تمامِ حق‌طلبانِ عالم ایفای نقش کند. امیدوارم روزی برسد که مدیران فرهنگی ما، غدیر را نه یک «مناسبت در تقویم»، بلکه «پروژه‌ای راهبردی» بدانند که برای به ثمر نشستنِ آن، باید سال‌ها تلاش کرد، پژوهش کرد و از جان و مال برایش مایه گذاشت. غدیر، سرچشمه‌ی زلالِ هدایت است و سینما می‌تواند مجرایی برای جاری ساختن این زلالی در رگ‌های جامعه باشد، به شرط آنکه هنرمند، قدرِ این فرصت را بداند و با خلوص و دقت، قلم بر کاغذ و دوربین بر دوش گیرد.

انتهای پیام